งานศึกษาพัฒนาและอนุรักษ์ข้าว

    งานศึกษาพัฒนาและอนุรักษ์ข้าว เป็นหน่วยงานทำการศึกษา วิจัย สาธิต เทคโนโลยีของการปลูกข้าวพร้อมกับการบริการเมล็ดข้าวพันธุ์ดีให้แก่เกษตรกร โดยได้ดำเนินการดังนี้
    1. การศึกษาการปลูกข้าวก่ำเพื่อคัดเมล็ดพันธุ์
    2. การศึกษาการปลูกข้าวริมอ่างเก็บน้ำในศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้อันเนื่องมาจากพระราชดำริ
    3. การศึกษาสาธิตการทำนาข้าวด้วยตอซังวิธีใหม่
    4. การทดสอบสาธิตการทำนาเปียกสลับแห้ง

                 งานศึกษาพัฒนาและอนุรักษ์ข้าว ได้ดำเนินการดังนี้ 1. การปลูกข้าวก่ำเพื่อคัดเมล็ดพันธุ์ เพื่อศึกษาคัดเลือกเมล็ดพันธุ์ข้าวก่ำให้ได้มาตรฐาน คุณภาพดี เหมาะสมกับพื้นที่ และให้เป็นแหล่งศึกษาเรียนรู้ 2. การปลูกข้าวริมอ่างเก็บน้ำในศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้อันเนื่องมาจากพระราชดำริ โดยศึกษาการปลูกข้าวที่เหมาะสมกับพื้นที่ริมอ่างเก็บน้ำ และพันธุ์ข้าวที่สามารถเจริญเติบโตได้อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งได้ปลูกพันธุ์ข้าวที่นิยมปลูกในภาคเหนือ เช่น พันธุ์ข้าว กข.53 พันธุ์ กข.14 และพันธุ์สันป่าตอง 1 และใช้วิธีปลูกโดยกรรมวิธีหว่านน้ำตมในพื้นที่เดียวกัน 7. งานศึกษาและพัฒนาเกษตรกรรมแบบประณีต การดำเนินงาน 1. งานสาธิตรูปแบบการปลูกพืช เป็นการเลือกรูปแบบและปลูกพืชให้เหมาะสมกับสภาพของพื้นที่และปัจจัยพื้นฐานของเกษตรกร โดยปลูกเลี้ยงในแปลงสาธิต 5 รูปแบบ คือ รูปแบบการปลูกพืชในพื้นที่ห่างไกลการคมนาคม ในพื้นที่เกษตรอุตสาหกรรม ในพื้นที่ที่มีการคมนาคมสะดวก การปลูกไม้ยืนต้นควบคู่กับการเลี้ยงสัตว์ และการปลูกพืชในลักษณะหน่วยขยายพันธุ์พืชประจำหมู่บ้าน 2. งานรวบรวมพันธุ์พืช ใน 4 กลุ่มคือ ผักพื้นบ้าน พืชสมุนไพร (โดยเฉพาะพันธุ์พืชพื้นเมืองของภาคเหนือเป็นส่วนใหญ่) ไม้ดอกหอม (เน้นกลุ่มพันธุ์ไม้ที่หายากและมีศักยภาพในเชิงการค้า) และพืชอุตสาหกรรม ไม้ผลและไม้ดอกไม้ประดับ 3. งานสำรวจและเก็บรวบรวมพันธุ์พืช ได้สำรวจพันธุ์พืช 4 ชนิดคือ กล้วยไม้ ผักพื้นเมือง พืชสมุนไพรและเห็ดป่า 4. งานอนุรักษ์พันธุกรรมพืช เป็นงานที่สนองพระราชดำริในโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืช อันเนื่องมาจากพระราชดำริสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี (อพ.สธ.) แบ่งออกเป็น 3 ส่วนคือ -การดำเนินงานปลูกรักษาพันธุกรรมพืชของ อพ.สธ. นำต้นพันธุกรรมพืช อพ.สธ. มาปลูกในพื้นที่ปลูกรักษา จำนวน 28 ชนิด - การอนุรักษ์พันธุกรรมพืชพื้นถิ่น : เห็ดป่า : การอนุรักษ์พันธุกรรมพืชที่มีศักยภาพในการใช้ประโยชน์ทางอุตสาหกรรม ดำเนินการปลูกรักษาและทดลองนำมาใช้ประโยชน์จริง พร้อมทั้งขยายพันธุ์เพิ่มจำนวนต้นสำหรับปลูกในแปลงรวบรวมพันธุ์และการขยายผล เช่น ว่านหางจระเข้ โกโก้ ปอสาและไก๋ : การอนุรักษ์พันธุกรรมผักพื้นเมืองและผักพื้นบ้าน โดยเฉพาะผักพื้นเมืองในพื้นที่ภาคเหนือเป็นส่วนใหญ่ ซึ่งได้ปลูกรวบรวมจำนวน 140 ชนิด และศึกษาพันธุกรรมด้วย เช่น ศึกษาลักษณะทางสัณฐานวิทยา กายวิภาควิทยา เซลล์พันธุศาสตร์และชีวเคมี : การอนุรักษ์กล้วยไม้ หลังจากพื้นที่ป่าในศูนย์ฯ อุดมสมบูรณ์ ชนิดและปริมาณของกล้วยไม้กระจายเพิ่มมากขึ้น ก็ได้นำกล้วยไม้พื้นที่ป่านอกศูนย์ฯ ที่มีปริมาณลดลงนำมาปลูกไว้ในพื้นที่อนุรักษ์พันธุกรรมพืชของศูนย์ฯ และจัดพื้นที่ให้เป็นพิพิธภัณฑ์ธรรมชาติของกล้วยไม้และผสมพันธุ์ขยายพันธุ์เพิ่มเติม เช่น ช้างผสมโขลง ว่านจูงนาง เป็นต้น : อนุรักษ์พันธุกรรมพืชของพืชสมุนไพร โดยเฉพาะสมุนไพรพื้นบ้านภาคเหนือ โดยทำการปลูกพืชเป็นกลุ่มตามลักษณะการใช้ประโยชน์ เช่น กลุ่มพืชลดไข้ กลุ่มพืชลดอาการปวด 5. งานขยายพันธุ์พืช สนับสนุนต้นพันธุ์พืชสำหรับผู้สนใจทั่วไปและกิจกรรมต่างๆ